Artikelen zoeken

Biodynamisch licht en dementie: verbeterd slaap-waakpatroon

21 December 2017 | Liselore Snaphaan, Maarten Voorhuis | Afgerond Toon project timeline

Dementie is nog steeds niet te genezen en zorg is met name gericht op ondersteuning van het dagelijks leven. Bij mensen met dementie raakt de biologische klok vaak ontregeld.

Om de biologische klok in balans te krijgen is er binnen GGzE (Innovate Dementia) geëxperimenteerd met Vitaallicht in een klinische setting. Bij dementie stuurt het brein niet altijd de juiste signalen meer om de hormoonhuishouding te stimuleren. Hierdoor is de biologische klok vaak verstoord met onder andere nachtelijke onrust als gevolg. Deze nachtelijke onrust is één van de belangrijkste redenen om van een thuissituatie naar een instelling te gaan.

Biodynamisch licht als design-lamp

De werking van biodynamisch licht is al langer bekend. Het stimuleert de werking van onze biologische klok. Door met kunstlicht de zon te simuleren, beïnvloeden we de menselijke hormoonhuishouding positief. Door onder andere het slaaphormoon melatonine overdag te onderdrukken, met veel activerend blauwig wit licht, wordt dat hormoon niet onnodig verbruikt overdag en dus zal het in de avond beter opkomen als voorbereiding op goed en diep slapen. Dit effect zal echter alleen goed gebeuren als we ’s avonds rustig-makend warm wit licht ontvangen, net als de zon.

De verschillende intensiteitsveranderingen, samen met het wisselende spectrum, wordt dynamisch daglicht genoemd. Het unieke aan Vitaallicht is dat alle krachtige ledtechniek die nodig is om een dynamische zonnige curve te maken, kant en klaar samenkomt in een staande en huiselijke design-lamp. Voor mensen thuis met dementie is er speciale aandacht geweest voor de ontwikkeling van de bediening. Met een simpele ring, gelijk de bekende dimmer, draai je met je hand naar de zonnige curve of naar vaste lichtstanden. Thuis is het ook gewenst om een pendel- en bureauversie te hebben. Die komen er medio december 2017 aan. Hiermee komt de missie van Vitaallicht beter uit: namelijk zoveel mogelijk mensen helpen met gezonde aspecten van licht.

Pilot resultaten Vitaallicht

Om inzicht te krijgen of Vitaallicht bij mensen met dementie een positieve bijdrage kan leveren op het slaap-waak ritme is er bij GGzE een pilot gestart bij 13 cliënten met dementie op een psychogeriatrische afdeling. Het onderzoek is gericht op de vraag: zal blootstelling aan biodynamisch licht een vermindering geven in de frequentie van nachtelijk rondwandelen en slapen overdag bij opgenomen cliënten met dementie? De voorlopige pilot-resultaten laten zien dat het slaapritme zowel ’s nachts als overdag positief worden beïnvloed bij mensen met dementie.

Het aantal keren uit bed gedurende de nacht verminderde significant na drie weken inzet van Vitaallicht. Ook het aantal slaapjes overdag daalde significant met de inzet van het biodynamisch licht van Vitaallicht. Als laatste werd met het extra licht overdag aangetoond dat cliënten ’s nachts significant langer in bed lagen. Dit alles geeft sterke aanwijzingen dat biodynamisch licht, in de vorm van Vitaallicht, bij dementie het nachtelijk ronddwalen en slapen overdag positief kan beïnvloeden. Dit onderzoek is echter uitgevoerd met een specifieke doelgroep binnen een semi-gecontroleerde omgeving en het is wenselijk om in een thuissituatie bij een meer diverse populatie te onderzoeken of dit effect in een thuissituatie kan blijven bestaan.

Brabantse proeftuin

GGzE en Vitaallicht zien mogelijkheden met deze innovatie in een thuissituatie en gaan in samenwerking met de Brabantse proeftuin dementie een vervolgstudie opzetten. Dementie is bijdragen aan gezonder, prettiger en veiliger thuis wonen en het laten deelnemen aan de maatschappij van mensen met dementie, waarbij hun mantelzorgers tijdig voldoende worden ontlast. De Brabantse Proeftuin Dementie geeft hier vorm aan door aan te sluiten bij de huidige, maatschappelijke behoefte naar slimme en betaalbare oplossingen.

Kloof

Er bestaat echter een kloof tussen de bedachte oplossingen en de mensen die leven met dementie; ze worden nog weinig gebruikt. Om te experimenteren met effectieve werkwijzen om innovaties op grotere schaal beschikbaar te laten zijn voor mensen die leven met dementie, hanteert de Proeftuin een sociaal innovatieve aanpak: het is een open, innovatief, pragmatisch en lokaal netwerk waarbij de volgende stakeholders betrokken zijn: mensen met dementie en hun mantelzorgers, ondernemers en verzekeraars, zorgaanbieders, beleidsmakers, (semi-) overheidsinstellingen, onderzoekers en onderwijs.

Doelstelling

In de vervolgstudie staat de volgende doelstelling centraal: het vergroten van de kennis over en ervaringen met biodynamisch licht bij dementie in een thuissituatie met als doel dat de verschillende stakeholders bewust worden over het te behalen effect en om biodynamisch licht toegankelijk te maken voor mensen met dementie.

Verder is de subdoelstelling als volgt geformuleerd: inzicht krijgen of Vitaallicht kan bijdragen aan een beter slaapritme bij mensen die leven met dementie in een thuissituatie en in welke vorm. Met deze doelstelling zal er inzicht worden gegeven hoe mensen die leven met dementie baat kunnen hebben bij het gebruik van biodynamisch licht aangeboden door Vitaallicht.

Liselore snaphaanl 1.jpg

Wil je meer weten over dit project neem dan contact op met Liselore Snaphaan. Op de hoogte blijven van GGzEi? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.